Veri okuryazarlığı / VERİ REHBERİ
Sağlık verilerinde 'son yıl' neden her göstergede farklı?
Yayın tarihi ile gözlem yılını ayıran, eksik gözlemleri dürüstçe göstermeye yarayan okuma rehberi.
Üç ayrı tarih vardır
Gözlem yılı, sayının hangi dönemi anlattığıdır. Kaynak sürümü, sağlayıcının yayımladığı veri setinin tarihidir. Edinme veya kontrol tarihi ise bu platformun yanıtı ne zaman indirip doğruladığını gösterir. Bir sitenin bugün güncellenmiş olması, bütün göstergelerinin bugün için gözleme sahip olduğu anlamına gelmez.
Kataloğumuzdan örnek
Türkiye yaşam süresi serisinde 2024, hekim yoğunluğunda 2022, yatak yoğunluğunda ve cari sağlık harcamasında 2023 dolu gözlemdir. Bunları tek bir '2024 Türkiye sağlık tablosu' olarak sunmak yanlış olur. Her satırın yılı ayrıdır ve sayfada görünür.
Veri neden gecikir veya değişir?
Kaynak toplama, ulusal raporlama, kalite kontrolleri ve uluslararası uyumlaştırma zaman alabilir. Sağlayıcılar geçmiş yıllardaki değerleri de revize edebilir. Bu yüzden yalnızca en yeni yıla bakmak yetmez; sürüm ve edinme tarihiyle birlikte seri geçmişini saklamak gerekir.
Eksik yıl nasıl gösterilmeli?
Kayıtta değer yoksa 'veri yok' yazarız. Önceki yılı güncel yıl diye etiketlemeyiz; eksik değeri sıfır saymayız ve arayı tahminle doldurmayız. Bir ülke karşılaştırmasında iki tarafta da aynı yılın gözlemi yoksa o yıl için sayısal fark vermeyiz.
Dayanak veriler
Değerler aşağıdaki WDI kaynak yanıtlarından alınmıştır; iki ondalık basamağa yuvarlama yalnızca sunum içindir.
| Gözlem | Değer | Birim | Gösterge / kaynak |
|---|---|---|---|
| Yaşam süresi · Türkiye, 2024 | 77,42 | yıl | SP.DYN.LE00.IN ↗ |
| Hekim yoğunluğu · Türkiye, 2022 | 2,24 | 1.000 kişi başına | SH.MED.PHYS.ZS ↗ |
| Yatak yoğunluğu · Türkiye, 2023 | 3,05 | 1.000 kişi başına | SH.MED.BEDS.ZS ↗ |
| Cari harcama/GSYİH · Türkiye, 2023 | 4,28 | % GSYİH | SH.XPD.CHEX.GD.ZS ↗ |
Kaynak ve yöntem
Veri sağlayıcısı Dünya Bankası World Development Indicators. Katalog sürümü 20260908T144722Z; kaynak kontrolü 08.09.2026. Ham yanıt ve metadata denetimi metodoloji sayfasında açıklanır. Eksik gözlemler tahmin edilmez.
- Dünya Bankası WDI: Doğuşta beklenen yaşam süresi (SP.DYN.LE00.IN) ↗
Life expectancy at birth indicates the number of years a newborn infant would live if prevailing patterns of mortality at the time of its birth were to stay the same throughout its life. - Dünya Bankası WDI: Hekim yoğunluğu (SH.MED.PHYS.ZS) ↗
Physicians include generalist and specialist medical practitioners. - Dünya Bankası WDI: Hastane yatağı yoğunluğu (SH.MED.BEDS.ZS) ↗
Hospital beds include inpatient beds available in public, private, general, and specialized hospitals and rehabilitation centers. In most cases beds for both acute and chronic care are included. - Dünya Bankası WDI: Cari sağlık harcaması (SH.XPD.CHEX.GD.ZS) ↗
Level of current health expenditure expressed as a percentage of GDP. Estimates of current health expenditures include healthcare goods and services consumed during each year. This indicator does not include capital health expenditures such as buildings, machinery, IT and stocks of vaccines for emergency or outbreaks.